Rzeki kształtują powierzchnię Ziemi. Wymywają glebę, kruszą skały, nanoszą piasek, kamienie i głazy. Rzeki mogą zmieniać bieg. Omijają swoje własne zakola, pozostawiając słodkowodne jeziora.

Rzeki gromadzą wodę w bardzo rozmaity sposób. Podstawowym jej dostawcą są źródła — czyli miejsca, gdzie wody gruntowe wydostają się na powierzchnię ziemi. Strumienie źródlanej wody wzbogaco­nej deszczówką łączą się ze sobą i spływają do morza.

Rzeki różnią się między sobą w zależności od terytorium po jakim płyną. Ich droga od źródła do morza jest bardzo urozmaicona. Płynąc w terenie górzystym są niezwykle porywiste a ich bieg jest przeważnie krótki jak na przykład w Norwegii czy w Andach, gdzie gwałtownie spadają ku wybrzeżom Ameryki Południowej. „Młoda" rzeka górskia płynie tak szybko, że tylko niewiele roślin jest w stanie zakorzenić się w jej korycie. Ryby także nie znajdują tu sobie sprzyjającego środowiska. Woda jest czysta i zimna a na dnie spoczywa­ją setki kamieni oraz głazów. Górskie rzeki wiją się wzdłuż stromych wąwozów i dolin, _ tworząc niezwykle malowniczy krajobraz. §>

W środkowym biegu, rzeka staje się dojrzą- < ła. Teraz płynie po łagodnym terenie, zwalnia £ tempo, pojawiają się ryby i rośliny. Koryto pokrywa muł i drobny żwir. Rzeka wije się leniwie zataczając szerokie łuki. Niesie coraz więcej wody, którą gromadzi z opadów i do­pływających strumieni.

Powodzie i erozja

W swoim dolnym biegu, na płaskich nizinach, „stara" już rzeka płynie jeszcze wolniej. Brzegi są bardzo niskie i jeśli topniejące śnie­gi lub obfite opady deszczu podwyższą poziom wód rzeka łatwo występuje z brzegów i zalewa otaczające ją obszary, tzw. równie zalewowe.

„Praca" rzek jest permanentna. Mają one ogromny wpływ na kształtowanie krajobrazu. Przebywając określoną drogę od źródeł do morza nie zachowują się obojętnie wobec napotkanych rzeczy.

Płynąc w kierunku morza rzeki niszczą skały i drążą doliny. Przenoszą głazy, kamie­nie i inne materiały w odległe miejsca. Wprawdzie płynąca woda ma wielką siłę, jed­nak to kamienie i inna materia pochodząca z wietrzenia, zabierana przez wodę w trakcie jej podróży, w rzeczywistości niszczą podłoże. Woda porywa ze sobą materiał skalny z dna  i z brzegów. Kamienie ocierają się o siebie i nawzajem ścierają. Silny prąd potrafi rozkru-szyć nawet duże bloki skalne. Drobny mate­riał, taki jak piasek i muł, ma właściwości trące podobne jak środki czyszczące używane w gospodarstwie domowym. Wraz z biegiem rzeki kawałki skał zmieniają się w małe gład­kie kamyczki.

Energia rzeki

Masa wody w rzece oraz nachylenie terenu mają zasadnicze znaczenie dla energii wytwa­rzanej przez rzekę. Nie bez wpływu na zacho­wanie rzek pozostają pory roku i aura. Małe górskie strumyki potrafią zamienić się w rwące potoki niosące ogromne głazy, gdy odwilż lub obfite deszcze nagle zwiększają objętość wody.

Ospałe, stare rzeki odmładzają się pod wpływem wypiętrzeń skorupy ziemskiej, co zmienia spadek ich koryta. Nurt zyskuje nową energię i drąży nowe, głębokie doliny. Naj­bardziej spektakularnym przykładem takiej działalności jest Wielki Kanion Kolorado w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych. Ten gigantyczny wąwóz ma około 450 kilometrów długości. Na jego dnie, na głębokości dochodzącej nawet do 1600 metrów wije się rzeka Kolorado. Obszar, po którym ona płynie, przez milio­ny lat mozolnie był wynoszony do góry. Przez cały ten czas rzeka coraz głębiej, cierpliwie drążyła swe koryto wśród nierówności terenu. Naukowcy uważają, że sama rzeka wydrążyła wąwóz na głębokość 3000 metrów. Natomiasl to, że kanion jest obecnie o połowę płytsz) spowodowane zostało erozją, która obniżyła cały okoliczny teren o 1400 metrów.